Có 1 hiện tượng kỳ lạ: một số người thường xuyên cảm thấy lo âu vô cớ nhưng lại không biết mình đang lo về điều gì.
Thông thường, trong giai đoạn đầu họ chỉ cảm nhận được cảm giác lo âu mơ hồ. Phải sau một khoảng thời gian, một số người mới dần nhận ra nguyên nhân gây lo âu thực sự. Nhưng cũng có không ít người vẫn mãi mơ hồ, gặp tình trạng lo âu nhưng không biết vì sao.
Vậy nguyên nhân là gì?
Lo âu là tín hiệu từ vô thức gửi lên ý thức, báo hiệu rằng bạn đang ở trong trạng thái mất an toàn và có một mối đe dọa được não bộ đánh giá là vượt quá khả năng xử lý hiện tại.
Bộ não vô thức luôn dự đoán tương lai và phát tín hiệu khi nhận thấy nguy cơ đe dọa đến sự an toàn của bạn. Vì quá trình này diễn ra ngoài nhận thức có ý thức, nên đôi khi bạn sẽ rơi vào trạng thái lo âu không rõ nguyên nhân trước khi kịp hiểu chính xác mình đang lo về điều gì, đôi khi bạn hoàn toàn mù tịt về nguyên nhân của lo âu.
3 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng lo âu không rõ nguyên nhân
Có ba nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng lo âu nhưng không biết vì sao:
1. Đặc điểm tâm lý thiên về lý trí (Thinking - T)
Những người có đặc điểm tâm lý thiên về lý trí (Thinking - T) sẽ thỉnh thoảng gặp tình trạng lo âu không rõ nguyên nhân nhiều hơn. Họ có xu hướng phân tích bằng lý trí hơn là quan sát tín hiệu cảm xúc.
Vì vậy, vô thức đã nhận ra nguy cơ và phát tín hiệu lo âu, nhưng ý thức vẫn chưa xác định được nguyên nhân cụ thể.
2. Bộ não đã trở thành “bộ não lo lắng”
Những người đang chịu nhiều lo âu, stress kéo dài hoặc đã sống trong trạng thái bất an từ năm này sang năm khác (bao gồm cả những người được chẩn đoán rối loạn lo âu...) thì bộ não đã trở thành một “bộ não lo lắng”.
Lúc này, họ không còn nhìn rõ đâu mới là nguyên nhân gây lo âu thật sự nữa, bởi gần như mọi thứ đều có thể được bộ não đánh giá là nguy cơ. Vì vậy, họ luôn có cảm giác lo âu nhưng không biết vì sao, không biết chính xác mình đang lo điều gì.
3. Một số cơ chế sinh tồn cổ xưa của bộ não
Bộ não đã tiến hóa qua hàng triệu năm và lưu giữ nhiều cơ chế sinh tồn mà ý thức của chúng ta không hề nhận biết được. Trong quá khứ, những hình dạng, hoàn cảnh hoặc tín hiệu từng gắn liền với nguy hiểm đã được bộ não ghi nhớ.
Chỉ cần gặp lại những tín hiệu tương tự, cảm thấy lo âu vô cớ hoặc sợ hãi có thể xuất hiện trước khi lý trí kịp hiểu nguyên nhân.
Ví dụ: Nhiều người sợ bóng tối. Khi đi vào một khu rừng lúc trời tối, dù chưa nhìn thấy thú dữ, cướp hay bất kỳ mối nguy hiểm nào, họ vẫn cảm thấy lo âu hoặc sợ hãi. Lý trí có thể giải thích rằng bóng tối khiến chúng ta khó quan sát nên nguy cơ sẽ cao hơn.
Nhưng trong cuộc sống hiện đại còn có rất nhiều tình huống phức tạp hơn mà ý thức chưa thể nhận ra ngay. Vì vậy, đôi khi bạn vẫn gặp tình trạng lo âu không rõ nguyên nhân và không biết chính xác mối đe dọa thực sự là gì.
Giải pháp nhận biết nguyên nhân gây lo âu và cách khắc phục triệt để
Vậy giải pháp là gì? Làm sao có thể nhận biết nguyên nhân gây lo âu khi bạn rơi vào trạng thái lo âu nhưng không biết vì sao?
Đối với người thiên về lý trí hoặc chưa nhận ra nguyên nhân
Với những người thiên về lý trí hoặc chưa nhận ra nguyên nhân của lo âu, giải pháp là mỗi ngày dành một ít thời gian như từ 15–30 phút để suy ngẫm nhằm dò quét nguyên nhân, nếu bạn vẫn còn cảm thấy lo âu vô cớ.
Hãy kiểm tra những sự kiện, những biến cố gần đây và phân tích nó. Bộ não không bao giờ báo động vô cớ. Nó luôn để lại những dấu vết. Những dấu vết đó có thể xuất hiện trong các giấc mơ, những hình ảnh lặp đi lặp lại hoặc những suy nghĩ cứ quay trở lại nhiều lần.
Khi nguyên nhân thật sự được giải quyết hoặc không còn được bộ não đánh giá là mối đe dọa, tình trạng lo âu không rõ nguyên nhân cũng sẽ dần biến mất. Đồng thời nếu bạn tập thiền thường xuyên, bạn sẽ nhận ra nhanh chóng nguyên nhân của lo âu khi nó vừa xuất hiện.
Đối với người có dấu hiệu rối loạn lo âu (bộ não lo lắng)
Với những người thường xuyên lo âu, hoặc được chẩn đoán có rối loạn lo âu, thì bộ não đã trở thành bộ não lo lắng, giờ đây hầu như mọi thứ được não bộ xem là nguy cơ.
Cách giải quyết trong trường hợp này là tập thiền để tái lập trạng thái an toàn cho bộ não. Hãy tập bài thiền tinh gọn của kikazik để có được hiệu quả tốt nhất. Mỗi ngày dành từ 10–20 phút tập thiền, chỉ trong vòng 2 năm bạn sẽ thấy kỳ tích xuất hiện. Càng tập thiền đều đặn, bạn càng nhạy bén trong việc nhận ra những tín hiệu báo động rất sớm của bộ não, trước khi lo âu không rõ nguyên nhân kịp trở nên mạnh mẽ.
Lời kết
Hiện tượng lo âu không rõ nguyên nhân không bao giờ xuất hiện vô cớ. Nếu bạn chưa nhìn thấy nguyên nhân, không có nghĩa là nguyên nhân không tồn tại.
Đừng cố gắng kìm nén, hay phớt lờ nó. Điều bạn cần làm khi rơi vào trạng thái lo âu nhưng không biết vì sao là học cách đọc tín hiệu mà bộ não đang gửi đến.
Để hiểu trọn vẹn cơ chế của cảm xúc lo âu hãy tìm đọc cuốn sách: “Giải mãu Lo Âu, Sợ Hãi và Tức Giận”. Đừng quên theo dõi kênh để đọc series giải mã tâm lý, hành vi con người.