Tại sao tôi biết là mình đang lo âu vô lý nhưng vẫn không dừng được?
Bạn biết mình đang lo âu vô lý nhưng vẫn không thể dừng lại? Rất nhiều người cũng rơi vào tình trạng này. Họ biết nỗi lo của mình không hợp lý, nhưng vẫn bị tình trạng lo âu nhưng không dừng được này cưỡng chế.
Ví dụ, bạn đã kiểm tra cửa khóa ba lần nhưng vẫn quay lại kiểm tra lần thứ tư. Bạn biết khả năng quên khóa cửa gần như bằng không, nhưng cảm giác bất an vẫn không chịu biến mất.
Hoặc bạn biết người yêu chỉ trả lời tin nhắn chậm vì đang bận. Nhưng trong đầu vẫn liên tục hiện lên hàng chục kịch bản: họ hết yêu mình, họ đang giận mình hay có chuyện gì xảy ra.
Nguyên nhân vì sao?
Lo âu là tín hiệu gửi từ não vô thức lên ý thức, báo hiệu có mối đe dọa. Việc bạn nhận ra là bản thân đang lo âu vô lý, là nhận thức của phần ý thức. Ý thức có thể gạt bỏ tín hiệu lo âu nếu tín hiệu này nhỏ, không đáng kể. Nhưng nếu tín hiệu này mạnh mẽ, bạn sẽ bị cưỡng chế lo âu mà không thể dùng ý chí để chặn lại.
Nó giống như bạn ngồi trong chiếc ô tô đạp thắng, chiếc xe máy từ đằng sau không thể đẩy bạn đi nhưng chiếc xe tải 10 tấn thì có thể. Chỉ cần chân ga của chiếc xe tải phía sau được nhấn, là xe bạn sẽ nhích về phía trước, bất chấp nỗ lực đạp thắng của bạn cỡ nào.
Nguyên nhân khiến bạn rơi vào trạng thái lo âu nhưng không dừng được
Vậy thì vì sao tín hiệu lo âu vô lý này lại rất mạnh trong khi nó vô lý?
Trường hợp 1: Bộ não của bạn đã trở thành bộ não lo lắng
Nếu bạn liên tục trải qua lo âu, sợ hãi từ hàng năm hoặc hàng chục năm hoặc đã được chẩn đoán có rối loạn lo âu, thì bộ não của bạn đã trở thành “bộ não lo lắng”.
Khi năng lượng liên tục tập trung vào lo âu trong thời gian dài, các đường mòn thần kinh liên quan đến lo âu ngày càng được củng cố. Do đó, tín hiệu lo âu gửi lên luôn rất mạnh. Dù lý trí bạn biết là vô lý, bạn vẫn gặp tình trạng lo âu nhưng không dừng được.
Trường hợp 2: Cơ chế kích hoạt sinh tồn cổ xưa của não bộ
Não bộ qua hàng triệu năm tiến hóa đã ghi nhớ những hình ảnh, âm thanh, tín hiệu nguy hiểm cho cơ thể. Chỉ cần những tín hiệu này xuất hiện, lo âu hoặc sợ hãi sẽ bùng phát mạnh mẽ, cưỡng chế lo âu bạn vào trạng thái bất an.
Ví dụ: Bạn xem phim ma, dù biết là chỉ trong phim, nhưng sự đột ngột xuất hiện của khuôn mặt quái dị kèm theo việc nhe răng sẽ khiến bạn sợ hãi ngay lập tức.
Cách dừng lo âu vô lý dứt điểm và hiệu quả
Vậy cách dừng lo âu là gì?
Sai lầm của hầu hết mọi người là cố gắng gồng lên, cố gắng dùng ý chí để chống lại sự lo âu vô lý. Nhưng như đã phân tích ở trên, nó không có tác dụng với tín hiệu lo âu mạnh.
Bạn có thể đọc cuốn Giải mã lo âu, sợ hãi và tức giận để hiểu trọn vẹn cơ chế của những cảm xúc này.
Để thoát khỏi lo âu vô lý hãy làm theo các bước sau
Bước 1: Đưa cơ thể về trạng thái an toàn bằng bài thở
Đầu tiên hãy đưa cơ thể về trạng thái an toàn trước. Lo âu sẽ tự động tắt. Bằng cách hít thở bụng sâu từ 10 hơi thở (bài thở bụng được để ở dưới phần bình luận), bạn sẽ thoát khỏi cảm giác lo âu nhưng không dừng được ngay lập tức.
Bước 2: Chuyển hướng sự tập trung
Hít thở bụng sâu có thể giúp bạn thoát khỏi lo âu ngay lập tức. Tuy nhiên, một lúc sau lý trí của bạn có thể sẽ lôi những ký ức ra để gặm nhấm, khiến bạn quay trở lại trạng thái lo âu vô lý. Lúc này bạn cần tập trung vào việc đang làm:
Nếu bạn giải trí, hãy tập trung vào việc giải trí.
Nếu đang làm việc, hãy tập trung vào công việc.
Nếu suy nghĩ về mối đe dọa xuất hiện, bạn chỉ đơn giản là đưa sự chú ý trở về việc bạn đang làm. Nếu tín hiệu cưỡng chế lo âu lại quá mạnh? Hãy tiếp tục thở bụng sâu lần nữa. Cứ như vậy, tín hiệu lo âu sẽ yếu dần và biến mất.
Lời khuyên cho từng trường hợp cụ thể
Nếu bạn thuộc trường hợp 1 (sống chung với lo âu thời gian dài, có dấu hiệu rối loạn lo âu): Hãy siêng năng tập thiền để tái lập trạng thái an toàn cho bộ não. Khi cơ thể cảm giác an toàn trở lại thì tình trạng lo âu vô lý sẽ biến mất.
Nếu bạn thuộc trường hợp 2 (chỉ lo âu trong một số tình huống cụ thể): Đơn giản là cách ly mối đe dọa.
Sau khi đọc xong bài viết này, bạn thấy mình thuộc trường hợp nào? Hãy bình luận bên dưới nhé.
Đừng quên đăng ký kênh để xem series giải mã tâm lý và hành vi con người, nơi bạn sẽ hiểu cách cảm xúc vận hành và học cách dừng lo âu, làm chủ chúng bằng những phương pháp thực tế.