Câu hỏi:
Dù mẹ luôn cố gắng gần gũi, hòa nhập với em, nhưng mỗi khi ra đường em lại không muốn đi cùng mẹ, càng không muốn mẹ gặp gỡ bạn bè xã giao của mình. Có hôm hai mẹ con đi khám bệnh, mẹ rủ đi ăn nhưng em nằng nặc từ chối — cuối cùng mẹ vẫn tấp xe vào một quán ven đường. Em không hiểu vì sao lúc ngồi ăn, nhìn lại sự lạnh lùng của chính mình, em lại thấy thương mẹ đến vậy, nước mắt cứ thế rơi — nhưng chưa bao giờ em cảm thấy thoải mái khi đi cùng mẹ như thế.
Có những lúc em còn lớn tiếng cãi lại mẹ, nhưng ngay sau đó không phải là cảm giác hả hê, mà là một nỗi quặn thắt, xót xa thay cho mẹ. Em chỉ muốn mẹ mãi là người ở trong vỏ bọc an toàn của gia đình, sợ bất kỳ ai ngoài kia làm mẹ tổn thương — nên em không muốn mẹ tiếp xúc với bất cứ ai trên con đường của riêng em.
Một cô gái mới 17 tuổi, em thật sự không hiểu nổi cảm xúc của chính mình. Liệu cảm giác này là gì, mọi người có thể giúp em không?
Trả lời:
Chào em, đúng là với cô gái 17 tuổi, cảm giác này thật khó hiểu. Có những lúc em thấy mình lạnh lùng, xa cách với mẹ - người mà em yêu thương. Có những lúc em thấy hối hận hoặc đôi khi tội lỗi khi có những suy nghĩ này.
Vậy cảm giác này thực sự là gì? Đó là cảm giác yêu và hận trên cùng 1 con người.
Mẹ sinh ra em ra, nuôi em lớn, chăm sóc từng miếng ăn, giấc ngủ, bảo vệ em. Tình yêu của em dành cho mẹ tự sinh ra nhờ quá trình này. Em biết mẹ yêu em, nên nhìn lại sự lạnh lùng của bản thân em thấy hối hận, và tội nghiệp cho mẹ. Em yêu mẹ, nên sau khi lớn tiếng cãi lại mẹ em lại cảm giác tội lỗi. Em yêu mẹ nên không muốn cho người nào làm tổn thương mẹ.
Nhưng em cũng giận mẹ. Mẹ là người dễ tổn thương nhưng cũng dễ trút cơn tức giận lên em. Trong trạng thái mất bình tĩnh, mẹ em đã giận dữ, kiểm soát, la mắng, gây tổn thương lên em mà em không thể biểu đạt cảm xúc. Đó là những lần em muốn khóc nhưng phải nuốt vào, muốn nói nhưng phải im lặng. Sự tức giận bị nén vào trong. Ngày qua ngày tích lũy sự tức giận khiến nó tăng dần. Giận là cảm xúc dành cho kẻ thù. Khi giận lên đến một ngưỡng nhất định, đến lúc này em không muốn kết nối hay gần gũi với mẹ. Em không còn niềm tự hào giới thiệu mẹ với người khác trong cuộc đời em, vì chính mẹ cũng là người gây đau khổ cho em.
Khi tình yêu trỗi dậy em muốn điều tốt đẹp cho mẹ. Khi cơn giận trỗi dậy em cãi lại mẹ, xa cách, ngắt kết nối.
Khi hiểu điều này rồi đừng tự trách bản thân. Đây đều là phản ứng của 2 cảm xúc trái ngược cùng tồn tại.
Mẹ em cũng là người dễ bị tổn thương, nên thường xuyên rơi vào cảm giác bất an. Lúc đó dễ tức giận, mất kiểm soát. La mắng hoặc nói lời không hay với em. Lúc này em đừng tin vào lời nói đó. Hãy hiểu rằng lúc đó cảm xúc và bản năng sinh tồn đã chiếm quyền điều khiển, che mờ lý trí khiến mẹ em thốt ra những lời như vậy, hoặc có những hành vi kiểm soát thái quá. Đó không phải là đánh giá khách quan hay suy nghĩ thấu đáo về em. Đừng để những lời nói của người mất kiểm soát cảm xúc gây tổn thương lên em.
Vậy nên, hãy tha thứ cho bản thân. Sự xa cách, lạnh lùng hay những lần ngắt kết nối với mẹ không phải vì em là một người tệ bạc — đó chỉ là phản ứng của cơn giận bị dồn nén lâu ngày mà chính em cũng không thể kiểm soát.
Em không cần chọn giữa yêu hay hận mẹ. Cả hai đều có thật, và cả hai đang tồn tại cùng lúc. Điều em cần làm không phải là dập tắt cơn giận, mà là cho phép mình nhìn thấy nó, cảm nhận nó, để nó không còn âm thầm điều khiển hành vi của em từ trong bóng tối.
Khi em hiểu rõ điều gì đang xảy ra bên trong mình, em sẽ không còn phải tự trách bản thân sau mỗi lần lạnh lùng hay cãi lại mẹ nữa — mà thay vào đó, em có thể dần học cách chăm sóc cả hai phần cảm xúc ấy: phần yêu thương muốn bảo vệ mẹ, và phần tổn thương của em cần được chữa lành.
Nếu em muốn hiểu sâu hơn về cơ chế hoạt động của những cảm xúc này — và cách làm chủ chúng thay vì bị chúng cuốn đi — em có thể xem thêm cuốn Giải Mã Lo Âu, Sợ Hãi Và Tức Giận.
Đừng quên subscribe để theo dõi series Giải mã tâm lý và hành vi con người, nơi bạn sẽ hiểu cách cảm xúc vận hành và học cách làm chủ chúng bằng những phương pháp thực tế.