Có thể bạn sẽ dễ nhận ra quá trình giảm cân của mình như thế này. Ban đầu bạn háo hức bắt đầu chế độ mới. Ăn kiêng, đếm calo, đặt báo thức đi bộ lúc 5 giờ sáng. Hai tuần đầu, mọi thứ trơn tru. Cân nhích xuống, bạn thấy mình như một người khác.
Rồi đến một buổi tối nào đó, việc kiêng cữ bắt đầu khiến bạn vô cùng khó chịu. Bạn đứng trước tủ lạnh nhìn vào đồ ăn hấp dẫn lúc 11 giờ đêm. Bạn tự hỏi: “Sao tôi phải khổ sở như vậy?”
Nếu bạn đang giảm cân mãi không được, bạn không đơn độc. Một hai tuần đầu thì trơn tru, nhưng càng về sau, kiêng ăn càng khó, sự bứt rứt càng tăng, và cuối cùng nhiều người phải đầu hàng.
Vì Sao Giảm Cân Thất Bại? Người Ta Bảo: “Do Bạn Lười, Do Bạn Thiếu Quyết Tâm”
Khi nhắc đến chuyện không giảm cân thành công, người ta có sẵn nhãn dán cho bạn. Do bạn tham ăn. Do bạn thiếu kỷ luật. Do bạn chưa đủ muốn gầy. Lời khuyên thường là: “Ăn ít lại, vận động nhiều lên, thế thôi.”
Nghe đơn giản đến mức người nghe thấy xấu hổ. Nếu dễ vậy mà mình vẫn không làm được, chắc mình có vấn đề về ý chí. Thế là bạn thử phương pháp khác. Keto, nhịn ăn gián đoạn, thực đơn của huấn luyện viên nổi tiếng. Mỗi lần thất bại, bạn lại thêm một lần tự trách.
Nhưng hãy thử hỏi một câu khác. Một người đã kiên trì tập luyện, đã chịu đói, đã thử cả chục phương pháp, người đó thật sự thiếu ý chí sao? Hay là ta đang đi tìm lời giải ở sai chỗ?
Vì Sao Giảm Cân Rồi Lại Tăng Lại? Điều Thật Sự Đang Xảy Ra Bên Trong
Với nhiều người, ăn không chỉ là ăn.
Ăn để lấp vào lo âu âm ỉ
Hãy tưởng tượng một người mang trong mình một nỗi lo âu âm ỉ, không ồn ào, không rõ tên, nhưng luôn có mặt. Một ngày nọ, cơ thể họ nhận ra một điều: lúc đang ăn, cảm giác lo âu biến mất. Thay vào đó là sự dễ chịu.
Cơ thể ghi nhớ điều này rất nhanh. Từ đó, ăn trở thành một công cụ. Vị giác bị kích thích, cảm giác dễ chịu khi ăn được dùng để lấp vào chỗ trống mà lo âu để lại. Mà lo âu thì không xảy ra một lần. Nó xảy ra liên tục, nên người đó cũng ăn nhiều và liên tục.
Ăn uống thành “liều thuốc” chống lo âu
Thói quen này kéo dài hàng chục năm. Đến một lúc, ăn không còn là thói quen nữa mà thành một dạng nghiện: ăn là liều thuốc chống lo âu.
Vì sao ăn kiêng khiến cơn thèm ăn quay lại?
Bây giờ hãy nhìn lại khoảnh khắc bạn bắt đầu ăn kiêng. Bạn ăn ít lại. Liều thuốc bị rút đi. Và lo âu ở dạng nền, thứ vốn vẫn luôn nằm đó, bắt đầu trồi lên. Cơ thể phản ứng bằng cách quen thuộc nhất mà nó biết: thèm ăn.
Lo âu và sợ hãi là cảm xúc sinh tồn. Chúng chi phối hành vi con người mạnh hơn mọi kế hoạch trên giấy. Cộng với một thói quen đã in sâu hàng chục năm, không lạ khi người ta đầu hàng. Quay lại ăn. Giảm cân thất bại.
Điều đó không có nghĩa bạn yếu đuối. Bạn đang đấu tay đôi với một cơ chế sinh tồn, chỉ bằng một tờ thực đơn.
Giảm Cân Mãi Không Được: Lối Ra Là Chữa Đúng Chỗ
Nếu bạn đã giảm cân nhiều lần, bằng nhiều phương pháp, mà vẫn không thành công, có lẽ vấn đề không nằm ở cân nặng của bạn, mà ở lo âu ngầm âm ỉ bên trong. Hãy điều trị lo âu trước.
Khi lo âu không còn là thứ bạn phải che lấp bằng thức ăn, việc ăn ít lại không còn là một cuộc chiến. Cơn thèm không còn lý do để kéo bạn quay về.
Nhưng để gỡ được lo âu, bạn cần hiểu nó trước: nó vận hành thế nào, vì sao nó khiến ta làm những điều chính ta cũng không giải thích nổi, và vì sao nó bám dai đến vậy.
Muốn Hiểu Vì Sao Mình Không Giảm Cân Được Để Gỡ Từ Gốc?
Mình đã viết một cuốn sách đi vào chính những câu hỏi này: “Giải Mã Lo Âu, Sợ Hãi và Tức Giận”. Cuốn sách không đưa cho bạn thêm một thực đơn. Nó giúp bạn hiểu cơ thể mình đang cố bảo vệ mình khỏi điều gì.
Lần tới khi đứng trước tủ lạnh lúc nửa đêm, hãy thử hỏi: “Mình đang đói, hay đang lo âu, bất an?”