Câu chuyện: 32 tuổi, muốn có con bằng IVF nhưng không muốn kết hôn
Tôi viết bài này vì thực sự muốn nghe góc nhìn của những người có kiến thức về tâm lý học và hành vi. Tôi không tìm kiếm sự thương hại, cũng không muốn mọi người phán xét đúng hay sai. Tôi chỉ muốn hiểu chính mình hơn.
Tôi năm nay 32 tuổi.
Từ khi còn rất nhỏ, khoảng 13 tuổi, đang trong giai đoạn dậy thì, tôi đã nhiều lần bị những người đàn ông mà đáng lẽ tôi phải được tin tưởng và bảo vệ có những hành vi quấy rối, xâm phạm ranh giới cơ thể.
Người đầu tiên là anh trai tôi. Vì nhà nghèo, chỉ có một phòng ngủ với hai chiếc giường — một bên là bố mẹ, một bên là ba anh chị em nằm chung, ngăn cách bằng một tấm rèm. Lúc tôi ngủ, anh trai đã sờ vào người tôi và cố đưa cơ thể mình áp vào tôi, nhưng không thành vì tôi đã giả vờ cựa quậy rồi lăn người sang chỗ khác. Thấy tôi có vẻ tỉnh, anh ấy cũng giả vờ nằm im ngủ tiếp. Từ đó, tôi không chịu ngủ chung giường nữa mà xuống nhà dưới — nơi để ăn cơm và chứa lúa gạo.
Nhưng chính tại nơi đó, vào một buổi trưa khi tôi đang ngủ say, bố tôi là người đã đưa tay sờ ngực tôi. Tôi phản ứng y như lần trước — giả vờ ngủ và lăn nghiêng người — thì bố tôi vội rụt tay lại. Từ lần đó, tôi không bao giờ ngủ khi biết bố còn thức.
Vài năm sau, nhà tôi bị ngập và dột từ phòng khách vào tận phòng ngủ, nên bố mẹ quyết định xây nhà mới. Trong lúc đập nhà cũ, không có chỗ ở, mấy anh chị em tôi xuống nhà ngoại ở tạm. Nhà ngoại có nhiều giường nhưng không có phòng riêng. Như thường lệ, tôi ngủ chung giường với dì út (lúc đó chưa lấy chồng), nhưng hôm đó dì đi chơi chưa về, nên tôi ngủ một mình. Chồng của một người dì khác thấy tôi ngủ liền thả màn, kéo rèm lại, và có hành vi y hệt như bố tôi từng làm. Người này sau đó thường xuyên bắt tôi giặt đồ, kể cả đồ lót, và trông em — những việc mà ngay cả bố mẹ tôi cũng chưa từng bắt tôi làm.
Những chuyện đó xảy ra đúng vào giai đoạn tôi mới lớn, khi tôi còn chưa biết cách bảo vệ bản thân, và cũng không dám kể với ai.
Có một khoảng thời gian rất dài, tôi tưởng mình đã quên được. Tôi cố gắng sống bình thường, đi làm, đi học, và nghĩ rằng những chuyện trong quá khứ đã nằm lại phía sau.
Nhưng khi gần 30 tuổi, tôi gặp một người đàn ông khác. Anh ta đã có gia đình nhưng nói dối rằng mình còn độc thân. Tôi tin anh ta, rồi mang thai. Lúc đó anh ta mới thú nhận sự thật và ép tôi phá thai vì sợ vợ phát hiện.
Mọi chuyện khiến tôi rơi vào giai đoạn suy sụp tinh thần, đau đớn tột cùng, và cuối cùng tôi mất đi thai kỳ đó dù đã quyết định tránh xa anh ta và giữ lại đứa con.
Có lẽ nhiều người sẽ thắc mắc: tại sao gần 30 tuổi rồi mà vẫn bị lừa như vậy? Nhưng sự thật là đến tuổi đó tôi chưa từng một lần được yêu, chưa từng một lần được gần gũi với đàn ông đúng nghĩa — sau những tổn thương mà ba người đàn ông kia gây ra. Tôi đã cố sống khép kín, cho đến khi khao khát có một mối quan hệ trong sáng thì lại sai lầm ngay từ bước đầu. Từ tuổi dậy thì đến hết lớp 12, mẹ tôi cấm tôi quen biết hay qua lại với con trai. Mãi đến năm lớp 12 tôi mới được dùng điện thoại.
Tôi nhận ra mình rất sợ đàn ông, thậm chí có phần hận thù họ. Chỉ cần gặp một người đàn ông, những ký ức cũ lại ùa về, khiến tôi khó chịu và chỉ muốn tránh xa.
Vì vậy, hiện tại tôi không còn mong muốn kết hôn. Nhưng tôi vẫn muốn có một đứa con, vẫn muốn được làm mẹ. Tôi đang nghĩ đến việc có con bằng phương pháp hỗ trợ sinh sản (IVF) và nuôi con một mình, thay vì kết hôn với một người đàn ông.
Điều tôi đang băn khoăn nhất là:
Liệu mong muốn có con nhưng không kết hôn của tôi có phải là một lựa chọn sống hoàn toàn bình thường, phù hợp với giá trị và hoàn cảnh của tôi?
Tôi đưa ra lựa chọn này vì thực sự “không cần” một người chồng — hay vì những tổn thương trong quá khứ khiến tôi sợ đàn ông đến mức muốn loại bỏ hoàn toàn khả năng có một mối quan hệ với họ?
Việc chọn làm mẹ đơn thân có phải là một quyết định đến từ nỗi sợ và tổn thương, hay từ mong muốn thực sự của bản thân?
Tôi cũng tự hỏi:
Nếu một người từng bị tổn thương nhiều lần trong các mối quan hệ với đàn ông, và sau đó không còn muốn kết hôn nữa — điều đó có nhất thiết là một vấn đề tâm lý không?
Làm thế nào để phân biệt “tôi thực sự không muốn kết hôn” với “tôi muốn tránh kết hôn vì quá sợ bị tổn thương thêm một lần nữa”?
Và nếu quá khứ đang ảnh hưởng đến lựa chọn hiện tại, tôi cần làm gì để chắc chắn rằng quyết định của mình đến từ sự tỉnh táo và mong muốn thật sự, chứ không chỉ từ nỗi sợ?
Tôi rất mong nhận được những phân tích nghiêm túc từ những người học hoặc làm trong lĩnh vực tâm lý, đặc biệt là về sang chấn, niềm tin trong các mối quan hệ, cơ chế né tránh, và cách phân biệt giữa một lựa chọn sống cá nhân với một cơ chế phòng vệ sau tổn thương.
Xin mọi người góp ý trên tinh thần tôn trọng. Tôi không cần những câu như “phụ nữ phải lấy chồng”, “không lấy chồng thì sau này sẽ khổ”, hay “cứ quên quá khứ đi”.
Tôi chỉ muốn hiểu mình.
Cảm ơn mọi người đã đọc câu chuyện của tôi.
Trả Lời:
Phân tích: Tổn thương có đang quyết định thay bạn không?
Cảm ơn bạn đã tin tưởng chia sẻ những điều rất nặng nề và riêng tư như vậy. Những gì bạn đã trải qua — từ nhỏ đến lúc trưởng thành — là những tổn thương thật sự sâu sắc, và việc bạn vẫn có thể ngồi lại, tự đặt câu hỏi tỉnh táo về chính mình như vậy, đã cho thấy một nghị lực không nhỏ.
Tôi sẽ không né tránh hay nói giảm nói tránh với bạn, vì tôi tin bạn xứng đáng được nghe một phân tích thật, đúng như những gì bạn đã yêu cầu — không phán xét, nhưng cũng không vòng vo.
Những tổn thương mà bạn gặp phải với đàn ông chỉ là phần nổi của tảng băng thôi. Thứ ngăn cản bạn đến với điều tốt đẹp chính là nỗi sợ hãi. Nỗi sợ hãi đã quyết định thay bạn, từ thời thơ ấu đến bây giờ.
Khi bạn bị quấy rối, bạn đã không dám nói ra với người quấy rối để xác lập ranh giới. Bạn cũng không dám nói với mẹ. Có lẽ bạn nghĩ nói ra sẽ bị mẹ chửi thêm. Đây là do cách giáo dục của cha mẹ khiến bạn không hề có cảm giác an toàn trong chính ngôi nhà của mình.
Khi một người luôn sợ hãi, không dám nói ra điều cần nói, không dám vạch ra ranh giới, thì những người xung quanh sẽ nhận ra: à, người này rất dễ bắt nạt, rất dễ thao túng. Người ta sẽ bắt nạt bạn mà không sợ hậu quả. Đó là lý do bố bạn, dượng bạn dám quấy rối bạn, và cả người đàn ông có vợ kia ép được bạn phá thai — vì đơn giản bạn không hề phản kháng.
Vì sao bạn không muốn kết hôn — đây có phải lựa chọn bình thường?
“Liệu mong muốn có con nhưng không kết hôn của tôi có phải là một lựa chọn sống hoàn toàn bình thường, phù hợp với giá trị và hoàn cảnh của tôi?”
Con người khi sinh ra có những nhu cầu cần được đáp ứng, được quyết định bởi đặc tính sinh học như ăn, ngủ, kết nối với người khác giới, có con. Nếu một người luôn nói rằng “tôi không muốn ăn”, “tôi không muốn ngủ”, thì chắc chắn họ đang có vấn đề — về cơ thể (sinh lý) hoặc tâm lý.
Bạn muốn có con — đây là điều hoàn toàn bình thường. Nhưng việc bạn không muốn kết hôn để có người phụ giúp, hỗ trợ chăm con, là điều đáng để nhìn kỹ hơn. Nó đang đi ngược với một nhu cầu kết nối rất tự nhiên của con người — nên câu hỏi quan trọng là: điều này đến từ cơ chế né tránh, hay từ một quyết định tỉnh táo?
Tôi không cần một người chồng, hay tôi đang né tránh đàn ông?
“Tôi đưa ra lựa chọn này vì thực sự không cần một người chồng, hay vì tổn thương khiến tôi sợ đàn ông đến mức muốn loại bỏ hoàn toàn khả năng có một mối quan hệ với họ?”
Bạn từng nói: “Tôi nhận ra mình rất sợ đàn ông và hận thù họ, chỉ cần gặp một người đàn ông là những ký ức trước đây lại ùa về. Tôi cảm thấy rất khó chịu và muốn tránh xa.” Đây chính là nỗi sợ bên trong bạn, và là biểu hiện của cơ chế né tránh.
Khi bạn quyết định một điều gì trong lúc bản thân đang đau khổ, bất an, hận thù, sợ hãi, thì quyết định đó thường đến từ cơ chế phòng vệ tâm lý. Lúc này, quyết định đã được đưa ra trước — lý trí chỉ tìm lý do để hợp lý hóa nó sau.
Làm mẹ đơn thân: quyết định từ tổn thương, hay từ mong muốn thật sự?
“Việc chọn làm mẹ đơn thân có phải là một quyết định đến từ nỗi sợ và tổn thương, hay từ mong muốn thực sự của bản thân?”
Sự tự do chọn lựa thật sự thể hiện qua hai điều:
Một là bạn đưa ra lựa chọn trong lúc tâm bình an — không sợ hãi, không hận thù, không đau khổ, không bị thúc giục. Hai là bạn thấu suốt nguyên nhân và hệ quả của từng khả năng. Ví dụ:
Khả năng 1 — kết hôn: tôi có người hỗ trợ kiếm tiền trong việc nuôi con. Nhưng do tôi có tổn thương, những cọ xát trong hôn nhân có thể khiến vết thương đau trở lại. Tôi lại đau khổ, hoặc vì phòng vệ mà bùng nổ, khiến mối quan hệ trục trặc, cả vợ chồng và con đều bất an.
Khả năng 2 — không kết hôn, chỉ có con: tôi sẽ vất vả hơn trong việc nuôi con, người xung quanh có thể đàm tiếu. Nhưng tôi chấp nhận điều đó, bù lại tôi không phải đau khổ khi tiếp xúc với đàn ông. Tâm trạng bình an sẽ giúp tôi lo cho con tốt hơn.
Nếu bạn có thể nghĩ theo cách này — cân nhắc cả hai khả năng mà không hận thù, không né tránh đàn ông — thì đó là một sự tự do chọn lựa thật sự.
Từng bị tổn thương với đàn ông — có chắc là một vấn đề tâm lý?
“Nếu một người từng bị tổn thương nhiều lần với đàn ông, sau đó không muốn kết hôn nữa, điều đó có nhất thiết là một vấn đề tâm lý không?”
Không nhất thiết. Điều cần lưu ý là: không phải cứ xuất phát từ cơ chế phòng vệ tâm lý thì luôn luôn là sai. Sự tiến hóa của vỏ não giúp con người tối ưu hóa quyết định đưa ra. Với sự sáng suốt của lý trí, quyết định sẽ chính xác hơn là chỉ dựa vào bản năng vô thức — nhưng bản năng cũng đã tiến hóa hàng triệu năm, nên phản ứng của nó cũng đúng hơn 50% số lần.
Trong trường hợp của bạn, việc chọn có con nhưng không kết hôn là kết quả của sự né tránh — nhưng nó vẫn có thể là một lựa chọn hợp lý, nếu được cân nhắc kỹ bằng kiến thức và sự tỉnh táo, như hai khả năng đã phân tích ở trên.
Phân biệt “tôi không muốn kết hôn” với “tôi sợ kết hôn”
“Làm thế nào để phân biệt ‘tôi thực sự không muốn kết hôn’ với ‘tôi muốn tránh kết hôn vì quá sợ bị tổn thương thêm một lần nữa’?”
Nhìn vào tâm thế lúc bạn nghĩ về việc kết hôn. Nếu bạn nghĩ đến nó mà thấy bình thản, có thể cân nhắc thiệt hơn rõ ràng như hai khả năng ở trên — đó là lựa chọn tự do. Nếu chỉ cần nghĩ đến việc có một người đàn ông trong đời đã khiến bạn thấy khó chịu, muốn né tránh ngay lập tức — đó là tín hiệu của nỗi sợ đang quyết định thay bạn, chứ không phải bạn đang thực sự chọn lựa.
Làm gì để chắc chắn quyết định đến từ sự tỉnh táo?
“Tôi cần làm gì để chắc chắn rằng quyết định của mình đến từ sự tỉnh táo và mong muốn thật sự, chứ không chỉ từ nỗi sợ?”
Trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, hãy thử dành thời gian quan sát phản ứng của chính mình mỗi khi nghĩ đến đàn ông hoặc hôn nhân — hãy để bản thân nhận diện xem: phản ứng đó là bình thản hay là một làn sóng cảm xúc cũ ùa về? Khi quyết định bạn đưa ra — dù là kết hôn hay không — đến từ tâm trạng bình an dù bạn có đang phân tích khả năng xấu, thì đó là quyết định tỉnh táo.
Kết luận
Và điều quan trọng không kém: dù bạn chọn con đường nào, việc chữa lành cho chính mình trước, trong và sau khi có con sẽ giúp bạn tránh truyền sang chấn sang thế hệ sau. Có như vậy, con bạn mới có một môi trường bình an để lớn lên.