Hầu hết ai cũng dễ dàng nhận ra: cứ đến lúc chuyển mùa là tâm trạng thay đổi, sức khỏe cũng có phần xáo động. Với người có sức khỏe nền yếu, chuyển mùa có thể khiến tâm trạng trở nên u uất, khó chịu, và sức khỏe thì sụp đổ hẳn.
Nguyên Nhân Vì Sao Tâm Trạng Và Sức Khỏe Lại Bi Đát Khi Chuyển Mùa?
Khi chuyển mùa, thời tiết sẽ có sự thay đổi lớn: nhiệt độ tăng dần từ thấp lên cao như từ đông sang xuân, từ xuân sang hè; hoặc giảm dần từ cao xuống thấp như từ hè sang thu, từ thu sang đông.
Khi Nhiệt Độ Thay Đổi Từ Thấp Lên Cao
Khi nhiệt độ môi trường tăng, cơ thể sẽ cắt giảm năng lượng — thay vì phải sinh nhiều năng lượng để giữ ấm ở mức 37 độ C, phần năng lượng đó không còn cần thiết nữa và bị cắt giảm. Kết quả là tổng năng lượng cơ thể sinh ra cũng giảm theo.
Vậy khi tổng năng lượng được “mở khóa” giảm đi, điều gì sẽ xảy ra với cơ thể? Vì tổng năng lượng giảm, nếu bạn vẫn duy trì nhịp độ hoạt động như cũ, thì phần năng lượng phân phối cho hệ miễn dịch cũng giảm theo. Điều này khiến cơ thể dễ bị vi khuẩn xâm nhập, dễ nhiễm bệnh hơn.
Thống kê cho thấy vào thời điểm giao mùa, số ca nhập viện vì cúm thường tăng cao, có khi lên tới 100% như ở bệnh viện Nhi Trung Ương, tức là gấp đôi so với những tháng trước đó. Tại Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM, thống kê cũng cho thấy số ca cúm tăng 1.5 lần trong giai đoạn này.
Tổng năng lượng giảm cũng kéo theo sự thay đổi tâm trạng. Khi năng lượng ít hơn, bạn sẽ dễ buồn bực, dễ lo âu, sợ hãi hơn. Nếu bạn đã đọc bài viết “Vì sao thời tiết mùa thu mát mẻ nhưng tôi lại thấy buồn man mác và kiệt sức”, bạn sẽ hiểu: buồn thực chất là biểu hiện của trạng thái thiếu năng lượng được mở khóa, còn vui là biểu hiện của trạng thái dư thừa năng lượng.
Nếu bạn đã đọc cuốn sách Giải Mã Lo Âu, Sợ Hãi và Tức Giận, bạn cũng biết khi năng lượng thấp, cảm xúc lo âu và sợ hãi sẽ dễ dàng bị kích hoạt hơn.
Như vậy, giao mùa khiến tổng năng lượng mở khóa của cơ thể bị giảm, dẫn đến bạn dễ buồn, dễ lo âu và sợ hãi hơn bình thường. Với người có sức khỏe ổn định, họ thường dễ dàng vượt qua giai đoạn này. Nhưng với người có sức khỏe nền kém, phần năng lượng bị giảm đi quá nhiều khiến họ không trụ nổi, dẫn đến sức khỏe và tâm trạng cùng sụp đổ. Những người đang có bệnh về thể chất hoặc tâm lý thường thuộc nhóm có sức khỏe nền kém này.
Khi Nhiệt Độ Thay Đổi Từ Cao Xuống Thấp
Khi nhiệt độ môi trường giảm, cơ thể sẽ sinh thêm năng lượng để bù vào phần chênh lệch đó. Tuy nhiên, nếu nhiệt độ giảm quá nhanh và đột ngột, khả năng thích nghi của cơ thể sẽ không kịp thay đổi theo — tức là lượng năng lượng sinh thêm không đủ bù cho mức nhiệt thấp, buộc cơ thể phải trích thêm từ tổng năng lượng sẵn có.
Điều này khiến năng lượng dành cho hoạt động và hệ miễn dịch bị giảm sút. Nếu bạn vẫn duy trì sinh hoạt như cũ, bạn sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt năng lượng — và kết quả vẫn là dễ buồn, dễ lo âu, dễ sợ hãi. Nếu sức khỏe nền vốn đã kém, tình trạng này càng dễ dẫn đến nhiễm bệnh và sụp đổ tâm trạng.
Giải Pháp Để Tránh Bị Sụp Đổ Tâm Trạng Và Sức Khỏe Lúc Giao Mùa
Giải Pháp Tức Thì Khi Bắt Đầu Giao Mùa
Mỗi khi cơ thể bắt đầu cảm nhận sự thay đổi của giao mùa — mệt mỏi, người nóng lên bất thường, cảm xúc thất thường, có dấu hiệu sổ mũi, nghẹt mũi — hãy áp dụng ngay những điều sau:
Tăng thời gian nghỉ ngơi, giảm thời gian làm việc. Thay vì giữ nhịp độ như cũ, hãy làm việc ít hơn và nghỉ ngơi nhiều hơn — ví dụ ngồi hoặc nằm nhắm mắt trong khoảng 30 đến 60 phút. Khi cơ thể kịp sinh đủ năng lượng bù vào, bạn sẽ tránh được việc đổ bệnh.
Giữ ấm cơ thể: nếu trời trở lạnh, hãy mặc ấm để giảm bớt năng lượng phải dùng cho việc bù nhiệt, dành phần đó cho hệ miễn dịch. Nếu trời nóng lên, hãy bật điều hòa để cơ thể được mát mẻ hơn.
Giải Pháp Lâu Dài Cho Sức Khỏe Nền
Để mỗi lần giao mùa không còn là một cực hình, hãy cải thiện mức năng lượng nền của cơ thể bằng cách: tập thể dục hoặc chơi thể thao đều đặn, ít nhất 3 lần mỗi tuần. Việc này giúp nâng cao mức năng lượng nền của cơ thể theo thời gian.
Khi đến lúc giao mùa, hãy giảm tần suất tập luyện, ví dụ nghỉ 1 đến 2 tuần. Phần năng lượng dư ra không dùng đến sẽ giúp giữ tâm trạng ổn định và bảo vệ sức khỏe của bạn trong giai đoạn nhạy cảm này.
Lời Kết
Tóm lại, cơ thể bạn luôn cần một lượng năng lượng nhất định để vừa duy trì thân nhiệt ổn định, vừa nuôi dưỡng hệ miễn dịch, vừa giữ cho tâm trạng cân bằng. Mỗi lần giao mùa — dù nhiệt độ tăng hay giảm — đều buộc cơ thể phải điều chỉnh lại cách phân bổ nguồn năng lượng đó, và trong giai đoạn điều chỉnh ấy, phần dành cho hệ miễn dịch và cảm xúc thường bị hụt đi trước tiên.
Đó là lý do vì sao tại sao chuyển mùa tâm trạng và sức khỏe lại sụp đổ — không phải vì cơ thể bạn yếu đuối, mà vì nó đang trải qua đúng một quá trình thích nghi tự nhiên. Hiểu được điều này, thay vì gồng mình giữ nhịp sống như cũ, hãy chủ động nghỉ ngơi nhiều hơn, giữ ấm hoặc làm mát đúng lúc, và xây dựng một nền tảng sức khỏe vững vàng từ trước — để mỗi lần giao mùa đến, cơ thể bạn có đủ “vốn” năng lượng để vượt qua một cách nhẹ nhàng hơn.